Prepared by Siegfried Wenzel
Tractatus VI: De Superbia.
- Pars I: Quare vitia sic ordinentur, et de radicibus vitiorum;
et de ordine dicendorum de superbia.
- Pars II: De his quae valent ad detestationem superbiae in
communi.
- Caput 1: Quomodo se habeat superbia ad bona.
- Caput 2: Quomodo vitium superbiae se habeat ad alia
vitia.
- Caput 3: Quomodo superbia se habeat ad diabolum.
- Caput 4: Quomodo se habeat superbus ad proximum.
- Descriptio Sapientis quomodo se habeat superbus ad
proximum.
- Caput 5: Quomodo se habeat superbus ad Deum.
- Caput 6: Quomodo se habeat Deus ad superbum.
- De signis specialis odii quod habet Deus ad superbum.
- Duodecim exempla sacrae Scripturae quibus ostenditur
quod Deus multum odiat superbum.
- De diuturnitate huius odii.
- De causis quare superbia ita exosa sit Deo.
- De abominatione superbiae.
- Caput 7: Quod superbia hominem inflet, infelicem reddat,
arefaciat, et bona eius consumat.
- Caput 8: Quod superbia hominem decipiat, excaecet, et
infatuet.
- De quinque modis quibus superbia hominem infuatuat.
- De stultitiis quibus laborat superbus.
- Quod mons superbiae sit locus infelicissimus
quadrupliciter ostenditur.
- De sex speciebus exaltationis.
- Caput 9: Quod superbia sit valde periculosa infirmitas.
- Multiplici ratione ostenditur quod superbia de
facili non curetur.
- Caput 10: Quod superbia est deformitas magna.
- Quod superbia arundini et vento comparatur.
- Caput 11: De diversis rebus quibus superbus comparatur.
- Caput 12: Quod diligenter Dominus velit suis a vitio
superbiae cavere.
- Pars III: De divisione superbiae.
- Caput 1: De divisione superbiae et de illa specie
superbiae quando quis credit se bona sua habere a se.
- De sex quae facit superbus quasi credat bona sua a
se habere et non a Deo.
- Caput 2: De illa specie superbiae qua quis credit se
habere bona sua a Deo, sed tantum pro meritis suis.
- Caput 3: De superbia qua quis credit se habere quod non
habet.
- De remediis contra superbiam.
- Caput 4: De superbia qua quis praeponit se aliis in
aestimatione sua.
- Quod stultum sit se aliis praeferre.
- Quod sit magna iniquitas se praeferre aliis quantum
ad Deum.
- Quod sit magna iniquitas se praeferre aliis quantum
ad proximum.
- Caput 5: De divisione superbiae affectus. Et primo de
praesumptione et de triplici damno quod ex ea provenit.
- De fatuitate illius qui de se praesumit.
- De quatuor speciebus praesumptionis.
- Caput 6: De appetitu proriae excellentiae, quae in tres
species distinguitur. Et primo de appetitu dominii et eius
detestatione.
- De his quae faciunt ad detestationem huius vitii.
- Quod sit magna iniquitas se praeferre aliis,
quantum ad proximum.
- Responsio contra illud verbum Apostoli, "Si quis
episcopatum," etc., quod ambitiosi pro se
allegant.
- Caput 7: De appetitu magisterii.
- De doctrina bona et vita mala.
- De afflictione magisterii curiosorum.
- De merito bonorum doctorum et triplici genere
hominum.
- Caput 8: De appetitu simplicis excessus.
- Caput 9: De speciebus superbiae exterioris, et primo de
superbia in corpore.
- Caput 10: De superbia ornatus et his quibus uti possumus
contra eam.
- Caput 11: De exemplis quae dissuadent ornatum superbum
et humilem suadent.
- Caput 12: De duodecim stultitiis se ornantium.
- Caput 13: De aliis quae deberent homines cohibere ab
amore superbi ornatus.
- Caput 14: Quod superbus habitus potest esse culpabilis
multis de causis.
- De caudis mulierum.
- De superbia corrigiarum.
- De peplis et vittis croceatis mulierum.
- De peccato illarum quae praesumunt ponere alienum
colorem in vultibus suis.
- Quod sex deberent cohibere mulierem a portando alienos
crines.
- De habitu reprehensibili propter formam vel
compositionem.
- De superbia ornatus raptorum et usurariorum.
- De quinque quae debent cohibere mulieres ab amore
pulchritudinis.
- Quantis et quot personis noceat superbus habitus.
- Quod habitus mulierum se ornantium est culpabilis
propter intentionem multiplicem.
- De mulieribus ostentantibus se.
- Caput 15: De bona erubescentia et eius commendatione; et
quod peccatum sit valde erubescibile.
- De sexdecim erubescibilibus.
- Caput 16: De mala erubescentia et eius detestatione.
- De triplici fatuitate erubescentium bene agere.
- Quod erubescentes de bono se male habeant ad Deum.
- Quod bona opera tripliciter glorificent hominem.
- De quatuor remediis contra malam erubescentiam.
- Caput 17: De malitia irrisorum, quam nociva sit
Ecclesiae Dei.
- Caput 18: De superbia ornatus lectorum.
- De sex quae debent cohibere homines ab ornatu lectorum.
- Caput 19: De superbia quae apparet in equitaturis.
- De his quae deberent homines cohibere a tali superbia.
- Caput 20: De superbia quae apparet in familia.
- Caput 21: De superbia conviviorum.
- Caput 22: "De superbia aedificiorum.
- De his quae deberent cohibere homines a superbia
aedificiorum.
- De fatuitate illius qui superba aedificia construit.
- De his quae deberent cohibere claustrales a superbis
aedificiis.
- Caput 23: De superbia librorum et de octo quae valent ad
eius detestationem.
- Caput 24: De superbia et his quae sunt reprehensibilia
circa cantum.
- Caput 25: Unde et quomodo oritur superbia et ex quibus
bonis.
- Caput 26: Quod fatuus sit et impius qui de bonis suis
superbit.
- Caput 27: Quod fatuum sit de bonis corporis sui
superbire, videlicet sanitate, fortitudine, velocitate, et
pulchritudine.
- Caput 28: Quod fatuum sit de nobilitate generis
superbire.
- Quod nullus sit nobilis ex eo quod nobilibus parentibus
sit generatus, rationibus demonstratur.
- Caput 29: De animi nobilitate duplici.
- Quod sex sunt signa verae nobilitatis.
- Caput 30: De consuetudine illarum ecclesiarum quae nolunt
canonicare nisi nobiles.
- De quinque perversitatibus huiusmodi ecclesiarum.
- Caput 31: Quod fatuum sit superbire generaliter de
qualibet re temporali, scilicet libertate corporis, etc., et
bonis naturalibus animae.
- Caput 32: De divisione superbiae sumpta penes
diversitatem personarum. Et primo de superbia ministrorum
Ecclesiae in communi.
- Quod superbia multum sit timenda ministris Ecclesiae.
- Persuasiones contra superbiam ministrorum Ecclesiae.
- A corde humilis personae de facili non procedit superbia
exterior.
- Quod clericis non sola sufficit interior humilitas.
- Caput 33: De superbia praelatorum, et quid multum
conandum sit contra eorum superbiam.
- Caput 34: De quadruplici superbia claustralium.
- Caput 35: De duodecim gradibus superbiae secundum
Bernardum.
- Caput 36: De quibusdam vitiis quae procedunt ex superbia
et adversantur sanae fidei.
- Quod diabolus multum conatur seminare errores in
Ecclesia Dei.
- De quatuor erroribus in quibus etiam fideles videntur
esse.
- De errore divinationis, et quatuordecim speciebus
eiusdem.
- De his quae faciunt ad detestationem huius peccati.
- An liceat sortibus uti.
- De somniis et utrum sint observanda.
- Sex modis fiunt imaginationes somniorum.
- Quare tam frequenter eveniant quae dicunt divini.
- De vaticiniis diaboli.
- De Pythonissa quae Samuelem suscitavit.
- Quod tempora non sint observanda.
- De errore maleficiorum
- De errore superstitionis.
- Unde maleficia et talia remedia habeant efficaciam.
- De errore illorum qui credunt fieri vere quae tantum in
somnis fiunt.
- Caput 37: De peccato irreverentiae.
- Quibus reverentia sit exhibenda.
- Quae personae sint specialiter honorandae.
- Qualiter et quare reverentia sit exhibenda patribus
spiritualibus et carnalibus.
- De decimis reddendis, et quae sint ea quae debeant
movere homines ad hoc faciendum.
- Quod decimae reddendae sunt de melioribus, integre,
absque mora, et libenter.
- Caput 38: De peccato inobedientiae et eius detestatione.
- De malis quae sequuntur inobedientiam.
- Quod universa monent hominem ad obedientiam.
- De inobedientia non custodientium solemnitates.
- Quod quinque vacandum sit diebus festis.
- Quod quatuor debemus in festis meditari.
- Quod vacandum sit orationi in festivitabibus.
- De ingratitudine non observantium diem dominicum.
- Quadruplex ratio quare celebrare debemus sabbatum in
honore Beatae Mariae Virginis.
- De obedientia contemnentium excommunicationem, et quod
valde timenda sit.
- De inobedientia contemnentium minorem
excommunicationem.
- De peccato indiscrete praecipientium.
- Sex quae debent probihere praelatos a multitudine
praeceptorum.
- Contra nimietatem praeceptorum in claustro.
- Contra nimis facile excommunicantes.
- De sententia iusta vel iniusta.
- Caput 39: De peccato vanae gloriae.
- De his quae faciunt ad detestationem huius peccati.
- De octo vanitatibus quae sunt in vana gloria.
- Quomodo hoc peccatum sit contumeliosum Deo et nocivum
proprio subiecto.
- De diversis quibus vana gloria comparatur.
- De divisione vanae gloriae.
- De his quae valent ad detestationem gloriae carnalis.
- De octo remediis contra vanam gloriam.
- Caput 40: De hypocrisi.
- De octo quae faciunt ad detestationem hypocrisis.
- Quibus rebus assimilatur hypocrita.
- Quare Dominus in evangelio ita persequitur hypocritas.
- De tribus speciebus hypocrisis.
- Pars IV: De octo remediis contra superbiam.